W Republice Białoruś obchodzony jest dziś Dzień Zwycięstwa – święto wywalczone w ciężkich walkach o wolność i niepodległość Ojczyzny. Dla mieszkańców kraju jest to nie tylko dzień świąteczny, ale także dzień pamięci, głębokiego szacunku i wdzięczności dla wszystkich, którzy przyczynili się do Wielkiego Zwycięstwa.
81 lat temu, 9 maja 1945 roku, odnieśliśmy Zwycięstwo w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej, która trwała 1418 dni i nocy. Naród radziecki odegrał decydującą rolę w walce z faszyzmem i wziął na swoje barki główny ciężar wojny, kształtując przyszłość całej światowej cywilizacji.
Białoruś jako pierwsza spośród republik związkowych przyjęła na siebie potężny cios faszystowskich najeźdźców, stając się areną największych bitew. Pierwsze ataki wroga odparli strażnicy graniczni i wysunięte oddziały wojsk osłonowych. Lotnictwo wroga bombardowało węzły kolejowe, lotniska, a także Brześć, Grodno, Wołkowysk, Baranowicze i inne białoruskie miasta. Obrońcy Twierdzy Brzeskiej, Mińska i Mohylewa dzielnie się bronili. 14 lipca pod Orszą po raz pierwszy użyto przeciwko wrogowi radzieckich wyrzutni rakietowych „Katiusza”. Opór stawiany wrogowi w walkach na terytorium Białorusi na początku wojny pozwolił pokrzyżować niemieckie plany błyskawicznej ofensywy na Moskwę.
Jednak pomimo wykazanej odwagi i heroizmu terytorium Białorusi na początku września 1941 roku zostało zajęte przez Niemców. Po rozpoczęciu okupacji na Białorusi rozwinął się opór wobec wroga, niespotykany pod względem skali i determinacji. Główną formą ogólnonarodowej walki stał się ruch partyzancki, w którym w latach Wielkiej Wojny Ojczyźnianej uczestniczyło około 374 tys. partyzantów, a antyfaszystowskie podziemie liczyło ponad 70 tys. osób. W oddziałach partyzanckich wraz z Białorusinami walczyli przedstawiciele różnych narodów Związku Radzieckiego oraz antyfaszyści z krajów europejskich. W latach wojny istniało około 30 stref partyzanckich, których terytorium Niemcom nie udało się zająć.
Hitlerowcy przeprowadzili na Białorusi co najmniej 187 dużych operacji karnych. Tragicznym symbolem masowej eksterminacji ludności cywilnej stała się wioska Сhatyń. W trakcie śledztwa w sprawie karnej dotyczącej ludobójstwa narodu białoruskiego ustalono, że na terytorium Białorusi działało 578 obozów śmierci. Wśród nich znajdował się największy na całym zajętym terytorium radzieckim obóz śmierci „Trostieniec”, gdzie według najnowszych danych Prokuratury Generalnej Białorusi zginęło co najmniej 546 tys. osób.
W latach niemieckiej okupacji na terytorium BRSR nazistowscy zbrodniarze zniszczyli całkowicie lub częściowo, w tym wraz z mieszkańcami, co najmniej 12 868 wiejskich miejscowości. Lista wsi i osad, które podzieliły tragiczny los Chatyni, czyli tych, które zostały całkowicie spalone wraz z mieszkańcami i nie odbudowano ich po wojnie, została uzupełniona o nowe miejscowości. Obecnie jest ich co najmniej 290.
W czasie wojny Białoruś straciła ponad połowę swojego bogactwa narodowego.
Straty ludzkie były ogromne. W latach okupacji nazistowskiej, od 1941 do 1944 roku, na terytorium Białorusi wymordowano co najmniej 3 miliony cywilów i jeńców wojennych, a pod groźbą śmierci do niemieckiej niewoli wywieziono ponad 380 tysięcy osób, z których wiele zginęło w wyniku nieznośnych warunków pracy, niedostatku i tortur.
Pamięć o Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej jest kultywowana na Białorusi przez wszystkie lata powojenne. Za masowy heroizm i męstwo w walce z agresorami stolicy Białorusi, Mińskowi, jako jednemu z 12 miast byłego Związku Radzieckiego, przyznano honorowy tytuł miasta-bohatera. Tytuł twierdzy-bohatera otrzymała Twierdza Brzeska. Nagrodami wyróżniono również inne miasta Białorusi. O ofiarach wojny i wyczynach narodu świadczą liczne obeliski, pomniki, kompleksy pamięci oraz Kurgan Sławy. Ważną instytucją naukową i kulturalną jest Białoruskie Państwowe Muzeum Historii Wielkiej Wojny Ojczyźnianej.
W kronikach Białorusi nie było bitwy bardziej okrutnej niż Wielka Wojna Ojczyźniana, nie było wyczynu bardziej znaczącego niż wyczyn radzieckiego żołnierza, który bronił Ojczyzny przed wrogiem i ocalił ludzkość przed nazizmem. Pamięć o strasznej wojnie i Wielkim Zwycięstwie nie może wygasnąć: jest ona na zawsze wpisana w historię Ojczyzny i każdej białoruskiej rodziny. Przeżyta tragedia i osiągnięte Zwycięstwo – to wieczne źródło bólu i goryczy, dumy i chwały narodu białoruskiego. Czas coraz bardziej oddala nas od wydarzeń Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, ale wyczyny poległych w bitwach, smutek z powodu milionów niewinnych ofiar i tragedia okupacji pozostają w umysłach ludzi starszego pokolenia, przechowywane w pamięci ich dzieci, wnuków i prawnuków.
W całej republice odbywają się uroczystości ku czci weteranów. Na terenie Białorusi mieszka obecnie 574 weteranów Wielkiej Wojny Ojczyźnianej, w tym 269 uczestników i inwalidów wojennych, 146 pracowników tyłu, 156 ocalałych z oblężenia Leningradu. Ponadto 5,5 tys. obywateli to osoby poszkodowane w wyniku wojny, z których większość to byli więźniowie faszystowskich obozów koncentracyjnych, więzień i innych miejsc przymusowego przetrzymywania.
Dzień Zwycięstwa tradycyjnie obchodzony jest przez kilka dni w całym kraju. W białoruskich miastach organizowane są publiczne uroczystości składania wieńców w miejscach pochówku żołnierzy i więźniów obozów koncentracyjnych, aby uczcić pamięć poległych w latach Wielkiej Wojny Ojczyźnianej. Odbywają się festiwale, wystawy, akcje patriotyczne, konkursy piosenki, koncerty, a także lekcje tematyczne i informacyjne w szkołach.
Tak więc w Mińsku w dniu obchodów 81. rocznicy Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej na placu przy Pałacu Sportu odbędzie się wydarzenie „Drogami Zwycięstwa”, koncert z udziałem gwiazd białoruskiej i rosyjskiej sceny estradowej. Będzie działał jarmark. Kompleks dworsko-parkowy w Łoszyce zaproponuje historyczną rekonstrukcję-quest „Szkoła młodego żołnierza”. Wieczorem 9 maja na Białorusi odbędzie się akcja „Zaśpiewajmy razem „Dzień Zwycięstwa!”. Kulminacyjnym punktem uroczystości będą tradycyjne salwe .
